Paul Becue in De Tijd 15/10/2026: Misschien kunnen financiële markten Franstaligen wel tot redelijkheid bewegen.
Het uitblijven van een federale begroting is geen goede zaak. De langetermijnrente op Belgische overheidsobligaties piekt rond de 4,3 procent voor een looptijd van tien jaar. En met Frankrijk als buur, waar de rente zelfs rond de 4,9 procent zit, dreigt ons land nog meer in het vizier van de financiële markten te komen. Normaal moet dat een zegen zijn voor eerste minister Bart De Wever (N-VA): de druk van de financiële markten kan een compromis voor het besparen van 10 miljard euro dichterbij brengen. Maar de Franstaligen lijken daarvan niet echt onder de indruk. Het is voor hen geen dwingende reden om de tering naar de nering te zetten.
Terwijl Vlaanderen bijzondere inspanningen levert om het goede voorbeeld te geven met de zwarte nul, kloppen Wallonië en Brussel zich op de borst dat ze naar een evenwicht streven. Hoe ze dat denken te realiseren is niet duidelijk. Ondanks de penibele financiële toestand verlaagt Brussel de aanvullende personenbelasting en Wallonië de erfenisrechten. Hun begrotingen voor 2027, die ze afgelopen week opstelden, bevatten enkele besparingen, maar ook bijkomende uitgaven.
Brussel boekt een tekort van 719 miljoen euro of 11 procent van zijn ontvangsten, waarbij geen rekening gehouden wordt met de diverse posten buiten de begroting die de schuld verhogen. Het Waals Gewest en de Franse Gemeenschap boeken volgend jaar beide deficits tot een stuk boven de 1 miljard euro, die de kolossale schuld verder verhogen.
De Franstaligen blijven dat probleem onder de mat vegen. Begin de jaren 80 zei de toenmalige minister van Begroting Guy Mathot (PS) dat het gat in de begroting er vanzelf is gekomen en dat het vanzelf ook weer zal verdwijnen. Het daaropvolgende zware saneringsprogramma sprak dat tegen.
Onlangs nog stelde de voormalige PS-staatssecretaris Thomas Dermine dat premier De Wever overdreven panikeert over de overheidsschuld. De Japanse schuld is meer dan dubbel zo hoog als de Belgische en geen kat loopt daar te janken, volgens Dermine. Dat Japan zijn schuld vooral via binnenlandse investeerders financiert, vond hij niet de moeite om te vermelden. Nochtans maakt dat een groot verschil. De Belgische schuld wordt voor een groot stuk door buitenlandse investeerders, onder meer pensioenfondsen, gefinancierd. Die mogen het vertrouwen niet verliezen, want dan komt België op een hellend vlak en zullen de financiële markten niet aarzelen om ons land te viseren.
De houding van de Franstaligen tegenover de hoge schulden en deficits is dus fundamenteel verschillend van die van de Vlamingen. De Franstaligen gaan er wellicht van uit dat het kredietwaardige Vlaanderen soelaas blijft brengen. De hoge schuld baart ze ook minder zorgen. Is het omdat ze ervan uitgaan dat de inflatie de schuld op termijn toch relatief doet dalen? Dan vergeten ze wel dat die ook hun middenklasse doet bloeden door een reële daling van de vermogens.
En toch kan de druk van de financiële markten de Franstaligen weleens tot enige vorm van redelijkheid bewegen. Wat hun bij hun Vlaamse coalitiepartners lukt, zal hun wellicht niet lukken bij de financiële markten en internationale organisaties zoals de Europese Unie en het Internationaal Monetair Fonds. Op de een of andere manier zullen ze tot het besef moeten komen dat er een eind zit aan de rek. Aan de mouw van de Vlamingen kunnen ze trekken, denk aan de decennialange transfers ten belope van 7,5 miljard euro per jaar die op geen enkele manier tot enige vorm van oplossing hebben geleid. Maar dat geduld zal er niet zijn bij de internationale kredietbeoordelaars die de rating van Brussel en Wallonië verder kunnen verlagen, wat de rente op hun schuld zal doen oplopen.
De Franstaligen hebben er dus alle belang bij om tot een vergelijk over de begroting te komen en de tering naar de nering te zetten. De oplossing zit niet in nog meer belasten - op dat vlak heeft MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez gelijk. Wel een oplossing is de regio's voor hun verantwoordelijkheid plaatsen door een structurele staatshervorming, zoals de eerste minister al aangaf. Geef de regio's de instrumenten om zowel inkomsten als uitgaven op elkaar af te stemmen en herbekijk de financieringswet op die manier. Zorg dat de federale overheid zich alleen moet concentreren op kerntaken en daar de middelen voor heeft, en draag de grote slokop in de begroting, de gezondheidszorg, over aan de gewesten. Wie dan het geld uitgeeft, weet dat er ook inkomsten tegenover moeten staan.
De auteur
Paul Becue is de voorzitter van het Overlegcentrum van Vlaamse Verenigingen en gewezen nationaal voorzitter van de Vereniging Vlaamse Academici..
De kwestie
De houding van de Franstaligen tegenover de hoge schulden en deficits verschilt van die van de Vlamingen.
De conclusie
Internationale agentschappen zullen niet zoveel geduld hebben als de Vlamingen en kunnen de rating van Brussel en Wallonië verder verlagen, wat de rente op hun schuld zal doen oplopen.
